Sprawa Sereny Williams. Seksizm i podwójny standard to tylko niektóre warstwy tej złożonej sytuacji

Agnieszka Kozakoszczak

Serena Williams przegrała turniej US Open w atmosferze skandalu. Seksizm, rasizm i podwójny standard to tylko niektóre warstwy tej złożonej sytuacji.

1. Finał US Open 2018 (okrągła – pięćdziesiąta edycja tej imprezy).

2. Grają: Serena Williams (Amerykanka – USA, 36 lat) – najbardziej utytułowana czynna tenisistka na świecie i Naomi Osaka (reprezentantka Japonii pochodzenia haitańsko- japońskiego, 20 lat), dla której Serena jest absolutną idolką.

3. W drugim secie Serena dostaje upomnienie / ostrzeżenie od sędziego Carlosa Ramosa, który uznaje, że doszło do naruszenia zasad. Naruszenie miałoby polegać na tym, że Serena w trakcie meczu otrzymywała wskazówki od swojego trenera Patricka Mouratoglou (co jest niezgodne z zasadami US Open).

4. Zachowanie trenera Sereny podczas finału US Open nie odbiega od zachowania trenerów innych zawodniczek i zawodników. Upomnienie wydaje się więc bezzasadne i jest odbierane jako przykład podwójnego standardu lub nękania.

5. Serena zwraca się do sędziego słowami: „Prędzej przegram, niż dopuszczę się oszustwa” („I don’t cheat to win, I’d rather lose”).

6. Widownia zdecydowanie i w większości kibicuje Serenie.

7. Serena jest w defensywie. Ze złości niszczy rakietę. Dostaje kolejne ostrzeżenie, które razem z poprzednim sumuje się do kary – Serena traci punkty.

8. Serena oskarża sędziego o bycie kłamcą („liar” – za uznanie, że otrzymywała wskazówki od trenera) i złodziejem („thief” – za nieuzasadnione odebranie jej punktów, czyli ich „kradzież”). Przez to traci kolejne punkty i szanse na wygraną meczu.

9. Serena odwołuje się do wyższej instancji sędziowskiej  (funkcję arbitra pełni Brian Earley). Serena podkreśla, że za podobne sytuacje zawodnicy – mężczyźni nie dostają upomnień, ani kar. Uważa, że została potraktowana gorzej, ponieważ jest kobietą („This is not right. To lose a game for saying that, it’s not fair. How many other men do things? There’s a lot of men out here who have said a lot of things. It’s because I am a woman, and that’s not right.”)

10. Decyzja o ukaraniu Sereny zostaje podtrzymana.

11. Naomi Osaka wygrywa mecz, a tym samym także pierwszy w swojej karierze turniej wielkoszlemowy. Jest pierwszą w historii reprezentantką Japonii (zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn), która tego dokonuje. Robi to, pokonując swoją idolkę. W tym zwycięstwie jest jednak gorycz, bo narzędziem wygranej nie była jedynie sportowa walka na korcie, ale także wątpliwe, dyscyplinarne decyzje sędziego.

13. Serena serdecznie gratuluje Naomi i obejmuje ją ramieniem. Odmawia podania ręki sędziemu Carlosowi Ramosowi i (niezmiennie) domaga się przeprosin.

12. Podczas wręczenia nagród tłum buczy, wyrażając niezadowolenie z decyzji sędziego, w wyniku której Serena przegrała mecz i turniej.

13. Serena uspokaja tłum, podkreślając, że wręczenie nagród to moment, który powinien skupiać się na świętowaniu zwycięstwa tego/tej, kto wygrał_a.

14. Naomi Osaka płacze. W trakcie oficjalnej wypowiedzi towarzyszącej odebraniu nagrody wyraża uznanie dla Sereny i żal w związku z przebiegiem wydarzeń.

15. Serena obejmuje Naomi w geście wsparcia.

16. Wszystko to wydarza się niedługo po tym, jak:
(a) podczas turnieju wielkoszlemowego French Open Serenie zwrócono uwagę, że jej strój jest nieodpowiedni (był to obcisły czarny kombinezon):

Kombinezon noszony był ze względów zdrowotnych, powód jego założenia nie powinien mieć jednak znaczenia:

(b) podczas US Open 2018 tenisistka Alize Cornet otrzymała upomnienie za to, że w trakcie meczu zdjęła (i za chwilę z powrotem założyła) koszulkę po tym, jak zorientowała się, że nosi ją tył na przód; zawodnicy – mężczyźni w trakcie turniejów często przebywają na kortach bez koszulek, pokazując nagie torsy – jest to tolerowane i nie ponoszą za to konsekwencji dyscyplinarnych.

Sposób traktowania Sereny w sporcie pokazuje, jak przenikają się seksizm i rasizm. Serena swoją siłą (prędkość serwisu, atletyczna budowa ciała), wytrzymałością i umiejętnościami zagraża wyobrażeniu o tym, do czego zdolne są kobiety (a raczej wyobrażeniu o tym, jakie powinny być ich fizyczne ograniczenia). Jednocześnie jawnie i wprost sprzeciwia się seksizmowi oraz niezłomnie konfrontuje otoczenie z podwójnym standardem, którego doświadcza jako kobieta i jako czarna tenisistka. Robi to m.in. kwestionując decyzje sędziów oraz nie podporządkowując się niepisanym (?) regułom tenisa związanym m.in. ze strojem i wyglądem na korcie, a czasem / często podejmując z nimi ironiczną grę – tak jak podczas finału US Open, kiedy częścią jej stroju była czarna, tiulowa spódniczka – atrybut baletnicy, będącej kulturowym ucieleśnieniem eterycznego, białego modelu kobiecości (chociaż warto pamiętać, że za wrażeniem lekkości tańca tzw. klasycznego kryje się żelazna dyscyplina, wyczerpujący trening, determinacja i ogromny ból fizyczny). Serena jest też matką. Obecny sezon to jej pierwszy sezon po trudnym porodzie, który miał miejsce podczas poprzedniego US Open.

To wystarczyłoby, żeby kibicować Serenie na korcie i poza nim. Ale jest coś jeszcze ważniejszego – Serena trzyma sztamę z innymi kobietami. Na korcie jest dla nich bezlitosna, poza kortem – solidarna. Praktykuje siostrzeństwo, także w bardzo w dosłownym znaczeniu – od dzieciństwa trenowała z siostrą – Venus, startowały razem w deblu, dając niejednokrotnie spektakularne popisy umiejętności technicznych i współpracy.

Podczas wręczenia nagród US Open, Serena i Naomi również zagrały debla – przeciwko seksizmowi i rasizmowi, przeciwko opresji kobiet i próbom rozgrywania ich/nas wobec siebie nawzajem. Nestorka i adeptka, mistrzyni i wschodząca gwiazda dały razem ważniejszy show, niż ten na korcie.

***

„The events of the U.S. Open show both how difficult it can be for women of color to be accepted as they are, and just how thoroughly she has rejected the status quo. Being the best may not be enough to take home the Grand Slam trophy, but Williams is winning at something much more consequential.”

design & theme: www.bazingadesigns.com